Led by internationally-acclaimed Professor Dr. Manouchehr Moshtagh Khorasani, Razmafzar has produced ground-breaking work in the reconstruction of Historical Persian Martial Arts.

The project of “Historical fencing and traditional Persian martial arts” deals with reviving the fighting techniques of Persian warriors based on an authentic and academic analysis of techniques described in Persian manuscripts from different time periods.

Reviving Persian swordsmanship and traditional martial arts of Iran is an important project that includes different combat and fighting arts that were employed by different Iranian tribes through centuries. Dr. Khorasani and the International Team of Razmafzars work in this regard is unparalleled and unprecedented.

The system is based on years of solid scientific research in the field of Iranian arms and armor and many published books and print articles related to the field. Razmafzār analyzes the application and techniques of weapons, empty-handed techniques applied on battlefields and moral codes followed by Iranian warriors such as Javānmardi principles.

Razmafzār is not only based on textual evidence but also on iconographic evidence. Razmafzār teaches historical archery based on iconographic evidence and also complete Persian manuscripts on archery from Safavid period. The techniques of this system of martial and combat arts extend from Ancient Iran to the end of the Qajar period. A number of techniques were repeated in many manuscripts be it the epic stories in form of poems, battle accounts by period court reporters or fighting manuals.

Razmafzar (traditional martial and historical weapon arts of Persia/Iran) consists of continuous and systematic training in the following sections:

Swordsmanship (Shamshir-Zani) - Archery (Tirandāzi) - Mace fighting (Gorz-Zani) - Axe fighting (Tabar-Zani) - Dagger fighting (Khanjar-Zani) - Knife fighting (Kārd-Zani) - Spear and lance fighting (Neyzeh-Zani) - Qame fighting (Qame-Zani) and Qaddāre fighting (Qaddāre-Zani) - War wrestling (Koshti-ye Jangi) - Horsemanship (Asp-Savāri)

The martial arts of Razmafzar comprises 722 techniques of armed and unarmored combat on foot plus riding, lance combat on horseback, wrestling on horseback and horse archery. Razmafzar is still working on many other Persian manuscripts on warfare and historical fighting. Currently over 40 new manuscripts are being analyzed for this purpose. Thus, discovery of new techniques is a high probability.

Ranks and curriculum of Razmafzar are as follows:

1. rank (tāzekār تازه کار)
2. rank (nosāxte ﻧﻮﺳﺎﺨﺗﻪ)
3. rank (sāxte ﺴﺎﺨﺘﻪ)
4. rank (pishqadam ﭙﻴﺵﻗﺪﻢ)
5. rank (pishxiz ﭘﻴﺶﺨﻴﺰ)
6. rank (pasxiz ﭘﺱﺨﻴﺰ)
7. rank (bargozide ﺒﺮﮔﺯﻳﺪﻩ)
8. rank (miyāndār ﻤﻴﺎﻨﺪﺍﺭ)
9. rank (kohnesavār ﻜﻬﻧﻪﺳﻭﺍﺮ)
10. rank (pahlavān ﭙﻬﻠﻭﺍﻥ)
11. rank (pishkesvat ﭙﻴﺵﻜﺳﻭﺖ)

For more information on the fantastic work done by Razmafzar please visit:
Razmafzar - Historical Persian Martial Arts - Official Website

Connect with Razmafzar (Iran) on Instagram.

Connect with Razmafzar (Dr. Khorasani) on Instagram.

Ramafzar TV on YouTube.

بنام خدا

که ایران چو باغی‌ست خرم بهار ❁ شکفته همیشه گل کامکار
اگر بفکنی خیره دیوار باغ ❁ چه باغ و چه دشت و چه دریا، چه راغ
نگر تا تو دیوار او نفکنی ❁ دل و پشت ایرانیان نشکنی
کزان پس بود غارت و تاختن ❁ خروش سواران و کین آختن
زن و کودک و بوم ایرانیان ❁ به اندیشه بد مَنه در میان
هوا خوشگوار و زمین پرنگار ❁ تو گفتی به تیر اندر آمد بهار
همه سر به سر، دست نیکی بَرید ❁ جهانِ جهان را به بد مسپرید
نخوانند بر ما کسی آفرین ❁ چو ویران بود بوم ایران زمین
دریغ است ایران که ویران شود ❁ کَُنام پلنگان و شیران شود
ز ضحاک شد تخت شاهی تُهی ❁ سر آمد بر او روزگار مِهی
چنین است کردگار گردان سپهر ❁ گهی درد پیش آردت، گاه مهر
به کام تو گردد سپهر بلند ❁ دلت شاد بادا تنت بی گزند
چنین روز روزت فزون باد بخت ❁ بداندیشگان را نگون باد بخت
بیا تا همه دست نیکی بریم ❁ جهانِ جهان را به بد مسپریم
وزین پس بر آن کس کنید آفرین ❁ که از داد آباد دارد زمین
بسازید و از داد باشید شاد ❁ تن آسان و از کین مَگیرید یاد
کسی باشد از بخت پیروز و شاد ❁ که باشد همیشه دلش پر ز داد

شاهنامه فردوسی

لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ
هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلند مرتبه و بزرگ نیست‏
There is no force or power other than Allah

Shirzad has begun Beginners Level 1 (Tazekar) training and has started out on the new and exciting endeavor of striving to become a member of Razmafzar (Iran), his training consists of Swords (Shamshir), Shields (Separ), Daggers (Khanjar), Spears (Neyzeh), Maces (Gorz), Circassian swords (Ghameh), Bow and Arrow (Tir o Kaman), Persian War Wrestling (Koshti Jangi), Grappling & Sparring with Other Historical Persian Weapons and Martial Arts.

Interview with Maestro Dr. Manouchehr Moshtagh Khorasani (Razmafzar founder) in English

Interview with Maestro Dr. Manouchehr Moshtagh Khorasani (Razmafzar founder) in Farsi

Shirzad Sharif's Private Weapons Collection

Protection Arm-band (Bazu-band) Amulet - Shirzad's Private Collection

بازوبند قدیمی مزین به آیاتی از قرآن - در طول تاریخ مسلمانان با استفاده از تعویذ های مختلف خود را در هنگام نبرد محافظت می‌کردند، حکایت است که در طول جنگ افغانستان با شوروی سابق مجاهدین با استفاده از بستن تعویذ ۴ قل خود را محافظت می‌کردند و تیر به آنها اصابت نمیکرد، در سیستم پهلوانی نیز بازوبند به دست قهرمانان بسته میشده است و به عنوان پاداش به آنها هدیه داده می شده است

An old Arm-band (Bazu-band) Amulet which is decorated with verses from the Quran. Throughout history muslim warriors would utilize various Taweezes to protect themselves during battle. It is said that even during the Afghanistan-Soviet Union war, the Mujahideen would utilize various Taweez Arm-band amulets and were thus invisible towards bullets flying towards them. In the Pahlevani tradition it is customary to award & bestow the Champions with the Pahlevani Arm-band (Bazu-band) as a gift or medal of honor.

For more information on Ancient Persian Occult Practices click here.

Persian Shield (Separ) - Shirzad's Private Collection

Old Persian Cleaver (Satoor) - Qajar Era - Shirzad's Private Collection

Decorative Zulfiqar Sword - Made in Zanjan - Shirzad's Private Collection

Mystical Islamic Martial Arts Concepts

Sheikh Maulana Nazim el Kibrisi (ks), Defending the Truth of Islam! The Naqshbandi'ya distinguished itself by an Iron Discipline, the disciples' unquestioned obedience to the masters & teachers (sheikhs) ... One must also employ the Sword!

Mystical Islamic Martial Arts concepts can be found in Naqshbandi Haqqani Silat in parts of Southeast Asia such as Indonesia, Malaysia, Singapore & Brunei. Silat is said to be roughly seventy or eighty percent knowledge, and only twenty or thirty percent physical.

It's like a form of SUFI JEDI warrior principles and concepts that were not taught to anyone that was not initiated and were closely guarded secrets for fear of misuse & based on the hadith from the holy prophet on the importance of keeping secrets...

The word "Silat" refers to connection or "Wasilat" – (a means of approach) and other meanings such as "Fussilat" (A clear expounding (41:3)). Other terms also exist as part of a basic, but nevertheless, comprehensive meaning.

The diffrent levels of Silat training are indicated below; every student begins by learning the Adab (Manners) and Practice of their Rank, as well as the focus upon their Rabitat (Connection). The Beginner (Heart Level (Qalb)) is first introduced to a series of physical exercises intended to focus on Intention (Niyah) and Manners, and until the beginner fufills these requirements, to be trained as a student is not possible. When the student makes their pledge to undergo training, they are assigned further Practices, Prayers and Chants (Zikr) which is remembrance of Allah and a key component of training.

Naqshbandi Silat Training Levels (Darajat) are as follows:

1). Amir-Leader/Commander (Black Belt)
2). Mu’alim – Teacher (Green Belt)
3). Mubtadi - Beginner Student (Yellow Belt)
4). Musta'id - Intermediate Student (Red Belt)
5). Murid - Serious Student (White Belt)

Every person carrries their Silat within.

Mohammed Ali Champion of World Boxing taking “bay’a” to
Naqshbandi Silsilah with Grand Shaykh Muhammad Hisham Kabbani


«وَالْحَمْدُ لِلّهِ قاِصمِ الجَّبارینَ مُبیرِ الظّالِمینَ»
ستایش خداى را که درهم شکننده سرکشان و نابودکننده ستم‌کاران است
All praise to Allah the destroyer of evil and evil doers.

Inscribed on the hilt of the Prophet’s sword: ‘Forgive him who wrongs you; join him who cuts you off; do good to him who does evil to you, and speak the truth although it be against yourself.’

امام علی علیه السلام می‌فرماید: بر دسته شمشیر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چند جمله نوشته شده بود: -با آن کس که از تو می برد (قطع رابطه می کند) ارتباط برقرار کن. -کلام حق را بگو اگر چه بر ضرر تو باشد. -با کسی که به تو بدی می کند، نیکی کن

اسلام، مهیاسازی "قوّت"، جهت مقابله با دشمن و ترسانیدن وی را لازم و واجب می شمارد

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ
﴾سوره آل عمران آیه ٢٠٠﴿

اى اهل ايمان در كار دين صبور باشيد و يكديگر را به صبر و مقاومت سفارش كنيد
و مهيا و مراقب كار دشمن بوده و خدا ترس باشيد باشد كه پيروز و رستگار گرديد

Oh, You who have believed, persevere; be supreme in steadfastness; be firm on the battlefield; keep a standing army ready to defend you and fear Allah that you may be victorious... - Holy Quran - Surah Al-Imran Ayah 200

تیراندازی در اسلام، بسیار مورد توجه بوده، به حدی که خود ائمه معصومین علیه السلام نیز در این رشته ورزشی- که در واقع رزمی نیز هست- شرکت نموده و حتی شرط بندی در آن را نیز، به خلاف اکثر موارد دیگر جایز می شمردند، پیامبر گرامی اسلام، ضمن ترغیب و تشویق مسلمانان به مبادرت به تیراندازی، در این باره می فرماید

رمیاً بنی اسماعیل، فانّ اباکم کان رامیاً؛
ای فرزندان اسماعیل! تیراندازی کنید که پدرتان تیرانداز بود

پیامبر اکرم صلی الله علیه واله در این باره می فرماید
حقّ الولد علی والده ان یعلمه الکتابة و السّباحة و الرّمایة و ان لایرزقه الا طیباً؛
حق فرزند [پسر] بر عهده پدرش این است که به او آموزش دهد، نوشتن، شنا کردن و تیراندازی را، و روزی او را تنها از راه حلال و پاکیزه تهیه نماید

علّموا ابنائکم السّباحة و الرّمی؛
به پسرانتان، شنا کردن و تیراندازی را آموزش دهید

"علموا بنیکم الرّمی فانّه نکایة العدو؛
تیراندازی را به پسرانتان آموزش دهید، زیرا موجب سرشکستگی دشمن است

﴾إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا﴿
ما تو را پيروزى بخشيديم [چه] پيروزى درخشانى
Verily We have granted thee a manifest Victory

نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ ۗ
Victory from Allah and an imminent conquest
یاری و پیروزی نزدیک از سوی خداست

Mystical Islamic Martial Arts concepts are also found in Historical Persian Martial Arts and the Javānmardi concepts of the House of Strength Rituals of Iran.

ورزش باستانی

Varzesh Bastani, meaning ‘ancient sport’ or Varzesh Pahlavani, meaning ‘the sport of heroes’ is a traditional Iranian system of athletics. Originally used to train warriors, Varzesh-e Bastani combines martial arts, calisthenics, strength training, spirituality, ethics, devotion, literature, art, and music.

It fuses elements of pre-Islamic Persian culture (Zoroastrianism, Mithraism, and Gnosticism) with the spirituality and code of ethics of Shia Islam and Sufism. Varzesh-e Bastani is practiced in a dome structure called the ‘Zurkhaneh’ which, when translated into English, means house of strength.

The roots of Zurkhaneh stretch back to the time of Ferdowsi’s “The Shahnameh”, or more commonly known as “The Book of Kings.” The history of Varzesh-e Bastani can best be described by dividing its heritage into four major epochs: The Mystical Era, the Parthian Era, the Islamic Era and the Contemporary Era.


Javānmardi provides the Zurkhane with its code of honor, organizational principles, and rites of initiation. These ethics are similar to Sufi ideals, emphasizing purity of the heart. All Zurkhaneh athletes are expected to put themselves at the service of others. They are also taught that building physical strength does not give them permission to become a bully. Instead, the athlete must be guided by humility and generosity. Imam Ali is viewed as the first javan mard (gentleman) and stories of his chivalrous behavior also guides the athletes.

Manouchehr Moshtagh Khorasani (Razmafzar Founder) and Isa Martell (Razmafzar USA) are discussing the principles of Javanmardi in Persian culture. These principles include:

1) Follow the way of manliness (javānmardi), and volunteer to perform good deeds
2) be honest (rāsti), and tell the truth at all times
3) keep secrets (sattāri)
4) show magnanimity (moravvat) toward friends and enemies
5) safeguard (emānatdāri) material goods that are entrusted to one’s care
6) keep promises (vafā be ahd)
7) honor the salt (haqqe namak). That is, if you share food with someone, then you are bound to that person.

See the book "Persian Archery and Swordsmanship : Historical Martial Arts of Iran" for more information.

All the disciplines that ancient Iranians practiced on the battlefield are present in the Zurkhaneh. The symbolic movements represent the art of war. They are martial exercises that mimic the bow and arrow, maces, and wrestling. These disciplines were brought together and were gradually stylized into a symbolic form. The movements were ordered and disposed in sequence. This sequence is linked to philosophy, and every moment has a specific meaning, rhythm & technique.

... رجزخوانی بر اساس شاهنامه و

به نام خداوند جان و خرد
کزین برتر اندیشه برنگذرد

کس پیش تو دم ز زور و بازو نزند
کو آن که برابر تو زانو نزند

چنین گفت رستم به اسفندیار
که کردار ماند ز ما یادگار

کنون داده باش و بشنو سخن
ازین نامبردار مرد کهن

تو آن گوی کز پادشاهان سزاست
نگوید سخن پادشا جز که راست

چو من زین زرین نهم بر سپاه
به سر بر نهم خسروانی کلاه

به نیزه ز اسپت نهم بر زمین
ازان پس نه پرخاش جویی نه کین

سیصد گل سرخ، یک گل نصرانی
ما را ز سرِ بریده می‌ترسانی؟

ما گر ز سرِ بریده می‌ترسیدیم
در محفل عاشقان نمی‌رقصیدیم

لا فَتى اِلاّ عَلِىّ، لا سَیفَ اِلاّ ذُو الفَقار
"There is no hero like Ali; There is No Sword like Zulfiqar"
(جوانمردی چون على(ع) و شمشیرى چون ذوالفقار وجود ندارد)

قال أمیر المؤمنین(ع): أفضل الجهاد جهادالنّفس عن الهوی و فطامها عن لذّات الدّنیا
برترین جهاد، جهاد با نفس است برای بازداشتن آن از خواسته­هایش و باز گرفتن آن از لذت­های دنیوی
The greatest Jihad of all is the Jihad against the selfs ego!

قهرمانان مذهبی، تاریخی و فرهنگی ایرانیان

Persian Historical, Religious & Cultural Heroes

🌹 این صفحه تقدیم میشود به تمامی قهرمانان گمنام ایران زمین 🌹

زيبايي و شکوه ايران، آن را در معرض مصيبت هاي گوناگون قرار مي دهد و
از همين رو پهلوانانش با تمام توان به دفاع از موجوديت اين کشور و ارزشهاي عميق انساني
مردمانش بر مي خيزند و جان بر سر اين کار مي نهند، در زیر داستان قهرمانان سرشناس ایران زمین را میخوانید

السلام علیک یا امیرالمومنین، شاهنشاه عالم، علی ( علیه السّلام )
Ya Imam Ali (as) !

یا سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین ( علیه السّلام )
Ya Husayn (as) Commander of Martyrs!

حضرت ابوالفضل العباس ( علیه السّلام )
Ya Hazrat Abbas (as) !

حضرت امام رضا ( علیه السّلام )
Ya Imam Reza (as) !

یا صاحب الزمان ( عج )
Ya Mahdi (as) !

شهید حسین فهمیده
Martyr Hossein Fahmideh

شهید محمد حسین فهمیده از رزمندگان جنگ ایران و عراق است که در سیزده‌ سالگی در عملیات استشهادی علیه پنج دستگاه تانک عراقی که به طرف رزمندگان ایران هجوم آورده و در صدد محاصره آن‌ها بودند جان سپرد. محمد حسین درحالی که تعدادی نارنجک به کمرش بسته به زیر تانک می‌پرد. عراقی‌ها گمان می‌کنند که آن منطقه مین گذاری شده و عقب‌نشینی می‌کنند

غلامرضا تختی
Gholamreza Takhti

Jahan Pahlevan is the highest rank of Pahlavani in the Iranian army before the Arab invasion. This was the title given to Rostam, the legendary Pahlevan of Ferdowsi’s Shahnameh. The contemporary Gholam Reza Takhti (pictured above) is another Pahlevan who was given this title. He was an Iranian Olympic Gold-Medalist wrestler and Varzesh-e Bastani practitioner. Popularly nicknamed Jahān Pahlevān ("The World Champion") because of his chivalrous behavior and sportsmanship (Javanmardi in Iranian culture), he was the most popular athlete of Iran in the 20th century, although dozens of Iranian athletes have won more international medals than he did. Takhti is still a hero to many Iranians. He is listed in the FILA wrestling hall of fame.

Takhti tended to act fairly when competing against rivals during his career, something which originated from traditional values of Zurkhaneh, a kind of heroic behaviour that epitomizes chivalrous qualities known as Javanmardi. For instance, he once had a match with Russian wrestler Alexander Medved who had an injured right knee. When Takhti found out that Medved was injured, he avoided touching the injured leg and tried to attack the other leg instead. He lost the match, but showed that he valued honorable behavior more than reaching victory.

غلامرضا تختی (زادهٔ ۵ شهریور ۱۳۰۹ در تهران – درگذشتهٔ ۱۷ دی ۱۳۴۶ در تهران) ملقب به جهان‌پهلوان، کشتی‌گیر اهل ایران بود. تختی در دوران زندگی ورزشی‌اش رکورددار شرکت در المپیک‌ها و کسب بیشترین مدال از این آوردگاه بود. درچهار دوره المپیک حضور داشت و حاصل آن یک طلا، دو نقره و یک عنوان چهارم بود که در کشتی ایران این امر اتفاق نادری است. جهان پهلوان علاوه بر قهرمانی، به لحاظ منش و رفتار انسانی و سجایای اخلاقی پسندیده و جوانمردی و نوع دوستی شهره خاص و عام بوده‌است، او زندگی خود را وقف مردم کرده بود. شادروان تختی در ورزش باستانی و کشتی پهلوانی نیز دارای تبحر و مهارت بود، چنان که سه بار پهلوان ایران شد و هر بار کشتی‌گیران نامداری را مغلوب کرد

پوریای ولی
Pouryā-ye Vali

به نام خداوند جان آفرين
حكيم سخن در زبان آفرين

گر مرد رهي ، نظر به ره بايد داشت
خود را نگه از هزار چه بايد داشت
در خانه دوستان چو گشتی محرم
دست و دل و دیده را نگه باید داشت

با قوت پيل، مور مي بايد بود
با ملك دو كون، عور مي بايد بود
وین طرفه نگر که عیب هر آدمی یی
میباید دید و کور میباید بود

آنان كه دل از كون و مكان بركندند
از خان جهان به لقمه اي خرسندند

تا بر سر كبر و كينه هستي پستي
تا پيرو نفس و بت پرستي مستي
از فكر جهان و قيد انديشه او
چون شيشه آرزو شكستي رستي

گر بر سر نفس خود اميري مردي
گر بردگري خرده نگيري مردي
مردي نبود فتاده را پاي زدن
گردست فتاده اي بگيري مردي

Pahlavān Mahmoud, more commonly known as Pouryā-ye Vali (died 1322 CE), was a Persian Sufi and wrestling champion. The nickname Pouryā-ye Vali has been attributed to Pahlavān Mahmoud in Khwarezm. The location of his tomb is uncertain. He also wrote a book titled Kanz ol-Haghayegh (literally The Treasure of Truths) in Persian.

A couplet from him which is sung in Zourkhaneh, is:

افتادگی آموز اگر طالب فیضی
هرگز نخورد آب زمینی که بلند است

Literal translation:
Learn modesty if you desire knowledge
A high land would never be irrigated

نویسندگان دربارهٔ زادگاه او نیز اختلاف کرده‌اند. برخی او را از مردم گرگانج (از شهرهای خوارزم)، برخی از مردم گنجه و برخی دیگر، بر اساس طوماری قدیمی به جا مانده از دوره صفوی، او را از مردم خوی، سلماس دانسته‌اند. سال دقیق ولادت او و مدّت عمرش معلوم نیست، امّا در کتاب‌های مختلف مرگ او را سال ۷۲۲ه. ق ذکر کرده‌اند؛ ولی با توجّه به اینکه زمان سرودن کنز الحقایق را ۷۰۳ هجری یاد کرده‌اند و بنا به اظهار خودش: چه خفتی عمر بر پنجاه آمد کنون بیدار شو گرگاه آمد

می‌توان گفت که سال تولد او باید ۶۵۳ هجری بوده باشد. پوریای ولی در جوانی کشتی می‌گرفت و پیشه پوتین‌دوزی و کلاه‌دوزی داشت. در همان زمان جوانی، به شهرهای گوناگون آسیای میانه، ایران وهندوستان سفر کرد و همه جا کشتی گرفت و به پهلوانی نام یافت دربارهٔ دگرگونی روحی پوریای ولی روایت‌های فراوان آورده‌اند. بطور کلی پوریای ولی یک اسطوره نامی است

داستان کشتی وی با یک پهلوان هندی نقل مجالس ایران و ازبکستان است.مشهور است که پوریا ، مادر آن پهلوان را در حال استغاثه و زاری دید که از خدا پیروزی فرزندش را طلب می کرد. پوریا برای شاد کردن دل او تصمیم گرفت تا در آن کشتی پشت خود را به دست پهلوان هندی به زمین رساند. گویند که در پایان این کشتی به مقام مکاشفه نائل شد. شهرت پوریای ولی تنها به دلیل پهلوانی هایش نیست بلکه مردم منطقه او را به داشتن ویژگی های نیکوی اخلاقیِ معلم، مرشد، صوفی و مرد خدا می شناسند

در زمینه فنون کشتی نیز ۳۶۰ فن را به او نسبت داده‌اند. همچنین بوسیدن خاک گود کشتی اشاره‌ای به قدم بوسی پوریای ولی است. پوریای ولی در میان ورزشکاران ایران نمونه‌ای از اخلاق، پایمردی و جوانمردی است و نه تنها در مقام یک پهلوان، بلکه در مقام یک قدیس در میان مردم جایگاهی والا و افسانه‌ای دارد

عباس میرزا
Abbas Mirza

یا ما سرخصم را بکوبیم به سنگ
یا او تن ما ز دار سازد آونگ
القصه در این زمانه ی پر نیرنگ
یک کشته به نام به ز صد زنده به ننگ

هنگامی که عباس میرزا ولیعهد و حاکم آذربایجان بود، در طول جنگ اول ایران و روس کشف کرد نیروی عشایری در برابر توپخانه سیار کارساز نیست. بنابراین دست به اصلاحاتی در نیروهای نظامی زد و ۶۰۰۰ سرباز، هسته اصلی این نظام بود که آنان به توپخانه سیار و سلاح‌های جدید مجهز بودند، از دولت حقوق مرتب می‌گرفتند، لباس متحدالشکل داشتند، در سربازخانه ساکن بودند و مشق می‌کردند و از سوی افسران اروپایی آموزش می‌دیدند. عباس میرزا برای تجهیز قشون جدید، یک کارخانه توپ‌سازی، یک کارگاه تولید تفنگ سرپر و دارالترجمه‌ای برای کتب راهنمای نظامی و مهندسی در تبریز بنا نهاد. برای تامین آتیه این تاسیسات نخستین گروه دانشجویان ایرانی را به اروپا اعزام کرد: آنان ملزم به تحصیل دروس علمی چون علوم نظامی، مهندسی، اسلحه‌سازی، طب، نقشه‌برداری و زبان‌های جدید بودند

عباس میرزا، سال‌ها فرمانفرمای آذربایجان بود و فرماندهی قشون ایران در سال‌های ۱۲۱۸ تا ۱۲۲۸ قمری در جنگ‌های ایران و روس را نیز به عهده داشت. در این جنگ‌های ده ساله در نبردهای نظامی مهمی چون جنگ اوچ کلیسا پیروز شد و توانست بارها مناطقی از ایران همچون ایروان، قره‌باغ، گنجه و شیروان را از روس‌ها پس بگیرد، ولی سرانجام از آنان بویژه در نبرد سرنوشت‌ساز اصلاندوز شکست خورد. این شکست آنچنان سنگین بود که پس از آن، ایران مجبور به پذیرش پیمان گلستان شد. پیمانی که بر اساس آن قره‌باغ، باکو، شیروان، داغستان، گرجستان و… از ایران تجزیه شد.

عباس میرزا پس از پیمان گلستان، درگیر جنگ با عثمانیان شد که در این نبرد پیروز شد و سپاه عثمانی را درهم کوفت. سپس در شرایطی که قشون جدیدی بر اساس الگوهای اروپایی برای ایران ایجاد کرده بود، برای بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست رفته ایران اقدام کرد. در این جنگ‌ها که به دوره دوم جنگ‌های ایران و روس معروف است، ایران در مراحل ابتدایی به پیروزی‌های بزرگی دست یافت، ولی با رسیدن قشون روسیه به فرماندهی پاسکویچ، ایران شکست خورد و حتی تبریز نیز سقوط کرد. به دنبال این نبردها، ایران به پیمان ترکمانچای تن داد که بر اساس آن افزون بر تجزیه ایروان، نخجوان، اردوباد و تالش از میهنمان، دولت ایران، کاپیتولاسیون درباره اتباع روسیه را نیز پذیرفت. عباس میرزا در مشهد و در سن 44 سالگی بر اثر ابتلا به نوعی بیماری که طبیبان وقت قادر به تشخیص آن نبودند، درگذشت

نادر شاه افشار
Nader Shah Afshar

نادر شاه افشار (زاده ۱۰۶۷ شمسی درگز – مقتول ۱۱۲۶ در قوچان) که پیش از پادشاهی نادر قلی خوانده می‌شد، ملقب به تهماسب‌قلی خان یکی از بزرگترین پادشاهان تاریخ ایران بوده است و برپایه بینش برجسته رزمی وی در گستره قفقاز، خاورمیانه، آسیای میانه و جنوب آسیا در نبردهای هرات، کرکوک، مهماندوست، مورچه خورت، یگاورد (باغ آورد/مرادتپه)، گذرگاه خیبر، کرنال و قارص، برخی از تاریخنگاران غربی لقب شمشیر ایران، ناپلئون ایران و اسکندر دوم را به وی داده اند. وی یک ایرانی از ایل افشار خراسان (از طوایف ترکمن) که از ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶ خورشیدی پادشاه ایران و بنیان‌گذار دودمان افشاریه بود. او از مشهورترین پادشاهان ایران، پس از اسلام است. سرکوب افغان‌ها و بیرون راندن عثمانی و روسیه از کشور و تجدید استقلال ایران و نیز فتح دهلی و ترکستان و جنگ‌های پیروزمندانه او سبب شهرت بسیارش شد

تا روزی که زنده بود، انگلیس جرات نزدیک شدن به خاک ایران را نداشت! مرزهای ایران را از شمال و جنوب تا غرب و شرق به حد زمان ساسانیان رساند! عثمانی را از قفقاز بیرون کرد و ارمنیان را از دست آنان نجات داد. این سردار ایرانی همچنین کربلا و نجف را در کمتر از یک ماه تصرف کرد! اشرف افغان متجاوز را فراری داد و هندوستان را تسخیر نمود! او همچنین با عقب راندن روس ها مرزهای ایران را در داغستان و ترکستان را تثبیت نمود. نادر ایران آخرین فاتح مشرق زمین بود که نیکو شمشیر میکشید و شکوه ایران را به رخ جهانیان کشید

Nader Shah Afshar (Persian: نادر شاه افشار‎; also known as Nader Qoli Beyg نادر قلی بیگ or Tahmāsp Qoli Khan تهماسپ قلی خان) (August 1688[5] – 19 June 1747) was one of the most powerful Iranian rulers in the history of the nation, ruling as Shah of Iran (Persia) from 1736 to 1747 when he was assassinated during a rebellion. Because of his military genius as evidenced in his numerous campaigns throughout Middle East, Caucasus, Central and South Asia, such as the battles of Herat, Mihmandust, Murche-Khort, Kirkuk, Yeghevard, Khyber Pass, Karnal and Kars, some historians have described him as the Napoleon of Persia, Sword of Persia, or the Second Alexander.

Nader Shah was an Iranian who belonged to the Turkmen Afshar tribe of Khorasan in northeastern Iran, which had supplied military power to the Safavid dynasty since the time of Shah Ismail I. He recaptured the island of Bahrain from the Arabs. In 1743, he conquered Oman and its main capital Muscat. In 1743, Nader started another war against the Ottoman Empire. It ended in 1746 with the signing of a peace treaty, the Treaty of Kerden, in which the Ottomans agreed to let Nader occupy Najaf & Karbala.

His numerous campaigns created a great empire that, at its greatest extent, briefly encompassed what is now part of or includes Iran, Armenia, Azerbaijan, Georgia, the North Caucasus, Iraq, India, Turkey, Turkmenistan, Afghanistan, Uzbekistan, Bahrain, Pakistan, Oman and the Persian Gulf. Nader Shah has been described as "the last great Asiatic military conqueror".

He did not have a permanent home - his military camp was his court; his palace was his tent, and his closest confidants were his bravest soldiers ... Undaunted in battle, he brought courage, and was always in the thick of danger among his brave men, as long as the battle lasted ... He did not neglect any of the measures dictated by foresight ... Nevertheless, the repulsive greed and unprecedented cruelties that wore his subjects, ultimately led to his fall, and the extremes and horrors that were caused by him, made Persia cry. He was adored, feared and cursed at the same time.

درفش کاویانی
Derafsh Kaviani

فرو هِشت ازو سرخ و زرد و بَنفش
همی خواندْش، کاویانی دَرَفش

درفش کاویانی در اساطیرِ ایران، به قیام کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم ضحاک برمی‌گردد. ضحاک ماردوش، شاهی است که در اثر بی عدالتی و ظلم شیطان شانه‌هایش را بوسه می‌زند و از جای بوسه‌ها مارهایی می‌رویند. ضحاک برای اینکه زنده بماند باید روزانه مغز دو جوان را به مارها بدهد و کاوه آهنگر نیز کسی است که هفده فرزندش قربانی مارها شده‌است. در این هنگام، کاوه برای آن که مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش‌بند چرمی خود را بر سر چوبی می‌کند و آن را بالا می‌گیرد تا مردم گرد او آیند. سپس با کمک مردم، کاخ فرمانروای ضحاک خونخوار را در هم می‌کوبد و فریدون را بر تخت شاهی می‌نشاند. فریدون نیز پس از اینکه به شاهی رسید فرمان می‌دهد تا چرم پیش‌بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش بیارایند و زر و گوهر به آن بیفزایند و بدین شکل کلمه دَرَفش کاویانی پدید آمد

ابومسلم خراسانی
Abu Muslim Khorasani

فرمانده نظامی ایرانی و رهبر جنبش سیاه‌جامگان بود که توانست با براندازی حکومت بنی امیه، حکومت بنی عباس را پایه‌گذاری کند. نام اصلی او بهزادان (پسر ونداد) بود که به توصیه ابراهیم امام، یکی از بزرگان بنی عباس، به عبدالرحمن تغییر نام داد و با حکم وی رهسپار خراسان شد تا رهبری جنبش ضد اموی در این منطقه را بر عهده بگیرد. وی پس از پیروزی بر حاکم خراسان و تسخیر مرو، سپاهی را روانه عراق نمود و توانست در سال ۱۳۲ هجری قمری، مروان، آخرین خلیفه اموی را شکست دهد. با بر تخت نشستن ابوالعباس عبدالله سفاح به عنوان اولین خلیفه عباسی، امارت خراسان به ابومسلم سپرده شد. اما قدرت و نفوذ وی برای خلیفه و اطرافیان او نگران‌کننده بود. سرانجام، ابومسلم در سال ۱۳۳ ه‍.خ. ( ۱۳۷ ه‍.ق.)، به نحو توطئه‌آمیزی به دستور منصور، دومین خلیفه عباسی به قتل رسید، شورش او زنده‌کننده فرهنگ ایرانی بود که این فرهنگ برای مدت زیادی بر دولت خلیفه چیره بود. شورش او همچنین سرآغاز برخاستن سلسله‌های محلی ایرانی بود. کشته شدن ابومسلم، سرآغاز قیام‌ها و شورش‌های متعددی شد که به خون‌خواهی او شکل گرفت و برخی از آنها سال‌های سال، خلفای عباسی را به خود مشغول نموده بود

Abu Muslim Khorasani was a Persian general in service of the Abbasid dynasty, who led the Abbasid Revolution that toppled the Umayyad dynasty. His heroic role in the revolution and military skills, along with his conciliatory politics toward Shia, Sunnis, Zoroastrians, Jews, and Christians, made him extremely popular among the people.

His murder was not well received by the residents of Khurasan, and there was resentment and rebellion among the population over the brutal methods used by the Abbasid dynasty, He became a legendary figure for many in Persia, and several Persian heretics started revolts claiming he had not died and would return; the latter included his own propagandist Ishaq al-Turk, the Zoroastrian cleric Sinbad in Nishapur, the Abu Muslimiyya subsect of the Kaysanites Shia, and al-Muqanna in Khurasan. Even Babak Khoramdin claimed descent from him.


سنباد زرتشتی که اعراب او را با نام سنباد مجوسی می‌شناسند (مقتول به سال ۱۳۸ ه.۱۳۹ ق. - ۷۵۵ یا ۷۵۶ میلادی) پس از قتل ابومسلم در ری و نیشابور به خونخواهی ابومسلم علیه خلیفه عباسی منصور قیام کرد، وی آیین جدیدی نیاورد و معروف به مجوس بود و چگونگی اعتقاد او به ابومسلم به روشنی دانسته نیست، با این وجود عده‌ای بسیار از پیروان ادیان و مذاهب مختلف تحت لوای او جمع شدند. واژه مجوس از طرف اعراب به تمامی پیروان ادیان ایرانی پیش از اسلام اطلاق می‌شد و وی زرتشتی بود. طغیان غیرمسلمانان به خون‌خواهی سرداری مسلمان بیانگر قدرت و نفوذ ابومسلم در منطقه بود. سنباد هفتاد روز پس از برافراشتن علم طغیان بر ضد عباسیان کشته شد. اما نهضت وی مردم بسیاری را زیر علم خود گرد آورد. همچنین جنبش سنباد به تشکیل یک سازمان دینی مخفیانه برضد عباسیان به نام بومسلمیه که سال‌ها به پرورش احساسات ضد عباسیان می‌پرداخت کمک کرد. سندباد با حرکت از نیشابور، قومس، ری و قم را متصرف شد و گروهی بسیار از مزدکیان و مجوسان طبرستان گرد او جمع شدند. سنباد در ری با کمک جمعی که به وی پیوسته بودند موفق به اعدام فرمانروای ری شد. با پادشاه طبرستان، اسپهبد خورشید، رابطهٔ دوستانه برقرار کرد و بدین‌گونه از نیشابور تا طبرستان اجتماع را به‌شدت متشنج ساخت

عده اتباع او را حدود ۱۰۰ هزار تن نوشته‌اند. شورش او فقط ۷۰ روز طول کشید و در این مدت فتوحات بسیار کرد. عاقبت یکی از سرداران منصور خلیفه به نام جمهور بن مرار عجلی او را در نزدیکی همدان شکست داد و ۶۰ هزار تن از اتباع او را بقتل رسانید. این جنگ در صحرای بین ری و همدان اتفاق افتاد و گویند آمار کشته شدگان سپاه سنباد به حدی بود که تا سال ۳۰۰ ق/ ۹۱۲ م، استخوان‌های کشته شدگان در آن مکان باقی‌مانده بود. سنباد خود از اسپهبد خورشید پناه خواست و به این ترتیب روی به طبرستان نهاد. اما طوس، پسر عموی اسپهبد که از جانب او با ساز، مرکب، آلات و هدایا به استقبال سنباد رفته بود به خاطر بی حرمتی‌ای که در رفتار سنباد احساس می‌کرد او را کشت. و بدین گونه جنبش سنباد شکست خورد و پایان یافت.

سِندباد که به گونه سنباد هم نوشته می‌شود در فارسی پهلوی به معنای نیروی اندیشه همچنین به معنی بادی است که از سوی رود سند بوزد. همچنین نوشته‌اند که سندباد در اصل تند باد بوده که به صورت سند باد تحریف یا معرب شده‌است، وی یکی از قهرمانان ایران است که در مبارزه با اعراب و رهایی ایرانیان پس از مرگ ابومسلم خراسانی نقش کلیدی داشت، این قهرمان ایرانی که راه به افسانه ها پیدا کرد و در تمامی دنیا ماجراهای او زبانزد خاص و عام است، از جمله افسانه های وی میتوان به سندباد، علاالدین و چراغ جادو و سندباد و چهل دزد بغداد و ماجراهای سندباد بحری و سنباد در شهرزاد قصه گو و داستانهای 1001 شب اشاره کرد

Sinbad or Sindbad was an Iranian nobleman from the House of Karen, who incited an uprising against the Abbasid Caliphate in the 8th century.

Sinbad the Magus was a Zoroastrian nobleman, who was a native of a village called Ahan in Nishapur, Khorasan. He most likely belonged to the ancient House of Karen, formerly one of the seven great houses of the pre-Islamic Parthian and Sasanian eras. Khorasan had originally been a fief of the Karenids, but the family lost control of the province at the battle of Nishapur during the Arab conquest of Iran, thus forcing many Karenid nobles to withdraw to Tabaristan, where a branch of the family, the Qarinvand dynasty, had managed to withstand the Arab incursions.

Following the betrayal and subsequent death of the Iranian general Abu Muslim by the Abbasid caliph al-Mansur (r. 754-775) in 755, the enraged Sinbad revolted. He captured the cities of Nishapur, Qumis, and Ray, and was called "Firuz ispahbadh" ("the victorious ispahbadh"). At Ray, he seized the treasuries of Abu Muslim. Most of his supporters were from Jibal and Tabaristan—the Dabuyid ruler, Khurshid (r. 740–760), supported the anti-Abbasid rebellion of Sinbad, and was in return given a part of Abu Muslim's treasure.

Sinbad allegedly preached that "Abu Muslim has not died, and when Mansur meant to slay him, he chanted God's great name, turned into a white dove and flew away. Now he is standing with Mahdi and Mazdak in a castle of copper and they shall emerge by and by." This, however, is a misrepresentation of Sinbad, whose intention by revolting, was most likely to remove the Muslims from power.

A force of 10,000 Abbasid troops under Jahwar ibn Marrar al-Ijli was shortly sent towards Sinbads army, they clashed between Hamadan and Ray, where Sinbad was defeated and routed. According to the historian Ibn Isfandiyar, countless of Abu Muslim's and Sinbad's supporters were killed in the defeat and that their bones were still noticeable in 912. Sunpadh then fled to Tabaristan, but was killed there by one of Khurshid's cousins, ostensibly because he had failed to show the man proper respect. It is possible, however, that the murder was instigated by Khurshid, in the hope of acquiring the remainder of Abu Muslim's treasure.

His courage in facing the invading Arabs and resisting the forces of Islam have gained him legendary status in Persian folklore and numerous stories and fables have been written about him and his adventures including Sinbad, Aladdin and the Magical Lamp as well as Sinbad and the 40 thieves of Baghdad and Scheherazade's 1001 nights.

یعقوب لیث صفاری
Yaqub Leis Saffarid

یعقوب پسر لیث، اولین امیر سلسله صفاری بود که از خطه سیستان سربرآورد و به تدریج بر مناطق وسیعی از خاک ایران تسلط یافت. یعقوب با لشکری انبوه عازم مغرب شد تا ایالت فارس را به تصرف درآورده و بر پادشاهی خویش بیفزاید، پادشاهی که وی با زور و قدرت شمشیر بدست آورده بود چنان که خود در پیش قاصد خلیفه می‏بالد که پادشاهی خویش را بر خلاف عباسیان به میراث نبرده، بلکه از عیاری و شیرمردی بدست آورده است. او شهر زرنج را به پایتختی برگزید. وی با موفقیت بخش‌های بزرگی از جهان ایرانی، شامل کشورهای امروز ایران، افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان و غرب پاکستان را فتح نمود. پس از یعقوب، برادرش عمرو لیث جانشین او شد.

اندیشمندان امروزی درباره انگیزه جنبش صفاریان توافق نظر ندارند. برخی از آنان معتقدند که یعقوب به دنبال احیای شکوه گذشته ایرانِ ساسانی بوده و هویت ایرانی انگیزه اصلی خیزش او بوده است. حتی در منابع تاریخی شعری به یعقوب منسوب است که او خود را وارث پادشاهان ایران و از نسل جمشید معرفی می‌کند و به اعراب پیام می‌دهد که به بیابان‌هایتان بازگردید. با این حال، گروهی دیگر از اندیشمندان این دیدگاه را به چالش کشیده‌اند. آن‌ها با استناد به اینکه بخش بزرگی از سپاه یعقوب را اعراب تشکیل می‌دادند، معتقدند که هدف یعقوب تنها احیای شکل اصلی اسلام بوده است که در آن دوران به کلی فراموش شده بوده. در کنار این‌ها، گروه سومی از اندیشمندان بر این باورند که تنها آدرنالین و وسوسه شهرت و فتوحات بزرگ محرک یعقوب برای خیزش علیه دولت بغداد بوده است

یعقوب لیث را نخستین شهریار ایرانیِ احیاگر زبان پارسی، پس از فروپاشی شاهنشاهی ساسانیان می‌دانند. وقتی شاعری بنا بر رسم زمان قصیده‌ای به عربی در مدح او سرود، وی او را ملامت کرد که چرا به زبانی که نمی‌فهمد برایش شعر سروده‌است که «چیزی که من اندر نیابم چرا باید گفت». با شنیدن این سخن، محمد بن وصیف که ادارهٔ امور دیوان یعقوب را بر عهده داشت، قصیده‌ای به فارسی در مدحش سرود و این قصیده (براساس روایت مؤلف ناشناس تاریخ سیستان که قصیده را نقل نموده) آغاز سرودن شعر درباری به این زبان گردید. او تنها شاه بعد از دوره ساسانیان بود که صحبت کردن به زبان عربی را ننگ می‌دانست و صحبت کردن به زبان عربی را در دربار خودش ممنوع اعلام کرد

مازیار سردار طبرستان

در سال ۱۶۷ هجری در طبرستان‌، شاهزاده‌ای‌ ایرانی‌ به‌ نام‌ وَنداد‌ هُرمز، سلسله‌ جدیدی ‌تأسیس‌ کرد و نسب‌ خود را به‌ قارن، از سرداران‌ دوره‌ اشکانی‌ رسانید. خلیفه‌ عباسی‌، در سالِ ۱۶۹ هجری به‌ وَنداد هُرمز اَمان‌ داد و هارون‌ در سالِ ۱۸۹ هجری او را به ‌اَسپهبُدی‌ طبرستان‌ شناخت‌، وی آخرین فرمانروای کارنوندیان، رهبر خیزش علیه چیرگی اعراب، و از جمله سلطه خلافت بنی عباس، بر ایران و همچنین یک ملی‌گرا بود، مازیار، زرتشتیان را در بجای آوردن اعمال مذهبیشان آزاد گذاشت، جانی دوباره به آیین کهن ایرانی داد و بنابر روایت گردیزی دین بابک خرمدین گرفت و جامه سرخ کرد، مازیار، کشاورزان را به شورش علیه اربابان خود واداشت و افزون بر آن، مساجد طبرستان را ویران ساخت و تعدادی زیادی از مسلمانان را در بند کشید

سرانجام مازیار به واسطهٔ خیانت و نقشهٔ کوهیار، برادرش که در جریان ارتباط با طاهریان موفق به اخذ نوشته‌ای از عبدالله بن طاهر مبنی بر حکومت بخشی از طبرستان شده بود، به اسارت سپاهیان عبدالله بن طاهر درآمد. غنایم و اموال هنگفت حاصل از نبرد با مازیار به نیشابور منتقل شد و او نیز به نزد معتصم فرستاده شد که سرانجام در سال ۲۲۴ ه‍.ق/ ۸۳۸ م به موجب تازیانه‌های زیادی که بر طبق فرمان معتصم بر وی زدند، جان سپرد

Mazyar (Middle Persian: Māh-Izād; Mazandarani/Persian: مازیار‎, romanized: Māzyār), was an Iranian prince from the Qarinvand dynasty, who was the ruler (ispahbadh) of the mountainous region of Tabaristan from 825/6 to 839. For his resistance to the Abbasid Caliphate, Mazyar is considered one of the national heroes of Iran by twentieth-century Iranian nationalist historiography. His name means "protected by the yazata of the moon".

Mazyar rebelled against the Abbasid Caliphate, an act which was widely supported by the native Zoroastrians, who began plundering the Muslim villages and the Abbasid-controlled border regions. Mazyar tried to secure the loyalty of the noblemen of Tabaristan and imprisoned anyone he did not trust. According to the medieval historian Ibn Isfandiyar in his Tarikh-e-Tabaristan, Mazyar is said to have proclaimed: Afshin, the son of Kavus, Babak Khorramdin, and I had made an oath and allegiance that we take the country back from the Arabs and transfer the government and the country back to the family of Kasraviyan.

Mazyar was betrayed by his brother Quhyar, who captured him and surrendered him to al-Mu'tasim, Mazyar was brought to Samarra, where he was executed. His body later was gibbeted along with the body of Babak Khorramdin. Mazyar's brother Quhyar was shortly after killed by his own Daylamite soldiers because of his betrayal of Mazyar. This marked the end of the Qarivand dynasty. This left the Tahirids as the rulers of Tabaristan, and Qarin I was restored as the ruler of the Bavand dynasty as a vassal.

بابک خرمدین
Babak Khoramdin

بابک خرمدین ١٢٠٠سال پیش زندگی میکرد، محل تولد او در آذربایجان شرقی امروزی بود که تاریخ دقیقی از آن در دست نیست، او رهبر مبارزه با حکومت ظالم عباسی بود که قهرمانانه کشته شد. بی هیچ تردیدی در میان کسانی که پرچمدار جنبش های ملی ایرانیان بوده اند، بابک خرمدین از حیث مردانگی و دلاوری های شگفت، سرسختی و پایداری و استواری خویش از جایگاه بسیار بلندی برخوردار است. ابر قهرمان ایرانی کسی که بارها برابر لشگریان اعراب و برابر خلفای عباسی مأمون و معتصم پایداری کرد و در راه استقلال و آزادی ایران زمین جانفشانی ها کرد و جان خود را در این راه فدا کرد، وقتی بابک گرفتار شد، چون یک دستش را ببریدند، دست دیگر در خون زد و بر روی خود مالید و همه روی خود را از خون سرخ کرد، وقتی دلیل این عمل را از او پرسیدند، او گفت من صورت خود را سرخ کردم تا وقتی خون از بدنم بیرون می رود نگویند که رویش از ترس زرد شده

بانو خرمدین
Banu Khoramdin

از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان
باشد کز آن میانه یکی کارگر شود

بانو خرمدین همسر پاپک خرمدین بود. بانو دوشادوش و پا به پای شوهرش، بابک در برابر خلیفه عباسی جنگید. بانو و بابک را از جمله دلیرترین جنگجویان آزادی‌خواه ایرانی برشمرده‌اند که جنبش خرم‌دینان را آغاز کردند. جنبش خرم‌دینان جنبشی آزادی‌خواهانه با هدف سرنگون کردن خلفای عباسی و بازگردانی ساسانیان به تخت پادشاهی بود. بانو امروزه توسط ایرانیان به عنوان یک قهرمان ملی شمرده می‌شود. مرکز اصلی فعالیت بانو در آذربایجان ایران بود. بانو کمانداری ورزیده بود که از همان کودکی با این سلاح آشنا بود. منابع او را شریک بابک در زندگی و مرگ، و در جنگ و صلح نوشته‌اند. در طی سال‌های ۸۱۶-۸۳۷، آن دو در برابر خلیفه عباسی جنگیدند و از پذیرش رسم‌های اعراب سرباز زدند. در نهایت پس از ۲۳ سال لشگرکشی موفق که گفته شده حدود ۵۰۰٬۰۰۰ عرب در آن کشته شده‌اند، بانو و بابک در نهایت مجبور به ترک کردن دژ بابک شدند. ارتش بابک که به نام سرخ‌جامگان شناخته می‌شود، هرگز شکست نخورد. در نهایت یکی از افسران آن‌ها به نام غلام به بابک خیانت کرده و آن‌ها را به خلیفه عباسی تحویل داد


Lieutenant Commander Artunis. 540-500 B.C.E. Lieutenant Artunis was the Commander of the Archaemenid Persian army, and the daughter of Artebaz Sephabod (Lieutenant General) during the reign of Darius the Great. The name Artunis means "True and Faithful".

ارتشبد آرتونیس فرمانده سپاه ایران در زمان داریوش بزرگ بود. آرتونیس یکی از شجاع ترین فرماندهان سپاه ایران بود، در لغت به معنی راست و درست، دختر آ«ارته بازآ» که او خود نیز سردار بزرگ داریوش بزرگ بود.

آریو برزن

آریوبَرزَن نام یکی از شاهزادگان هخامنشی و سردار ایرانی بود که در برابر سپاه اسکندر مقدونی ایستادگی کرد و خود و سربازانش تا واپسین تن کشته شدند. نام آریوبرزن در پارسی کنونی به گونه آریابرزین هم گفته و نوشته می‌شود که به معنی ایرانی باشکوه است. یکی از سرداران بزرگ تاریخ ایران در زمان هخمنشیان آریوبرزن بود که در زمان حمله اسکندر مقدونی به ایران از سرزمین خود با شجاعت دفاع کرد و در این راه کشته شد. عده ای او را از اجداد کرد ها يا لر ها می دانند

درجنگ در بند پارس آخرین پاسداران ایران با شماری اندک به فرماندهی آریوبرزن در برابر سپاهیان پرشمار اسکندر مقدونی دلاورانه از میهن خویش دفاع کردند و بی پروا با سپاهیان اسکندر به مقابله پرداختند و بسیاری از آنان را به خاک نشاندند و سر انجام توانستند سپاه اسکندر را به عقب نشینی وادارند. ناآشنایی اسکندر با منطقه به سود پارسیان بود ولی یک چوپان که تاریخ‌نگاران نامش را لی‌بانی (اسیر اسکندر) نوشته‌اند راه گذر از کوهستان را به مقدونیان نشان می‌دهد و اسکندر می‌تواند آریوبرزن و یارانش را به دام اندازد گفته می‌شود اسکندر پس از پایان جنگ آن اسیر را به خاطر خیانت می‌کشد

نبرد سپاه آریوبرزن شگفت آور بود. آریوبرزن با شمار اندکی سوار و پیاده خود را به سپاه عظیم دشمن زد. گروهی بسیار از آنان را به خاک افکند و با اینکه بسیاری از سربازان خود را از دست داد، توانست حلقهٔ سپاه دشمن را بشکافد. او می خواست زودتر از یونانیان خود را به تخت جمشید برساند تا بتواند از آن دفاع کند

در این هنگام آن قسمت از سپاه اسکندر که در جلگه مانده بود، راه را بر او گرفت. لازم به یادآوری است که یوتاب خواهر آریوبرزن نیز فرماندهی بخشی از سپاهیان برادر را برعهده داشت و در کوه‌ها راه را بر اسکندر بست . یوتاب همراه برادر به مقابله با سپاه اسکندر رفتند و به خاطر نبود نیروی کافی همگی به دست سپاه اسکندر کشته شدند. در کتاب اتیلا نوشتهٔ لویزدول امده که در آخرین نبرد او اسکندر که از شجاعت او خوشش آمده بود به او پیشنهاد داده بودکه تسلیم شود تا مجبور به کشتن او نشود ولی آریوبرزن گفته بود: شاهنشاه ایران مرا به اینجا فرستاده تا از این مکان دفاع کنم و من تا جان در بدن دارم از این مکان دفاع خواهم کرد

اسکندر نیز در جواب او گفته بود: شاه تو فرار کرده، تو نیز تسلیم شو تا به پاس شجاعتت تو را فرمانروای ایران کنم. ولی آریو برزن جواب داده بود: پس حالا که شاهنشاه رفته من نیز در این مکان می مانم و آنقدر مبارزه میکنم تا بمیرم و اسکندر که پایداری او را دیده بود دستور داد تا او را از راه دور و با نیزه و تیر بزنند و آنها آنقدر با تیر و نیزه او را زدند که یک نقطهٔ سالم در بدن او باقی نماند. پس از مرگ او را درهمان محل به خاک سپردند و روی قبر او نوشتند به یاد لئونیداس

لئونیداس کسی بود که در زمان حمله خشایارشا به یونان در جنگ ترموپیل مانند آریو برزن پایداری کرده بود و سرنوشتی همانند آریو برزن داشت اما بر خلاف آریو برزن که جز چند سطر ترجمه از منابع دیگران اثری در دست نیست ، یونانیان در محل بر زمین افتادن لئونیداس، یک پارک و بنای یاد بود ساخته و مجسمه او را برپا داشته اند و واپسین سخنانش را بر سنگ حک کرده اند تا از او سپاسگزاری شده باشد

یوتاب هخامنشی

سردار زن ایرانی که خواهر آریوبرزن سردار نامدار ارتش شاهنشاهی داریوش سوم بوده است . وی در نبرد با اسکندر همراه آریو برزن فرماندهی بخشی از ارتش را بر عهده داشته ست. او در کوههای بختیاری راه را بر اسکندر بست ولی یک ایرانی خائن راه را به اسکندر نشان داد و او از مسیر دیگری به ایران هجوم آورد. با این همه هم آریوبرزن و هم یوتاب در راه وطن کشته شدند و نامی جاوید از خود بر جای گذاشتند، یوتاب در لغت به معنی درخشنده و بیمانند است

آرش کمانگیر
Arash Kamangir

چو آرش که بردی به فرسنگ تیر
چو پیروزگر قارن شیرگیر
بزرگان که از تخم آرش بدند
سبکبار و جنگی و چابک بدند
از آن زخم آن پهلو آتشی
که سامیش گرزست و تیر آرشی
دو فرزند او هم گرفتار شد
برو تخمهٔ آرشی خوار شد
جوان بی‌هنر سخت ناخوش بود
اگر چند فرزند آرش بود

آرش کمانگیر نام یکی از اسطوره‌های کهن ایرانی و همچنین نام شخصیت اصلی این اسطوره‌است. آرش، از سپاهیان منوچهر بود که پس از پایان جنگ ایران و توران به عنوان کماندار ایرانی برای بازشناختن مرز ایران و توران برگزیده شد و از بالای کوه «اییریو خشوتا» -دماوند -از چهارمین کشور روی زمین در زادگاه فریدون رفت و با تمام نیرو تیری را به سوی کوه «خوانونت» در خاور رها کرد. مردمِ فارسی‌زبانِ سین‌کیانگ (تُرکستان) در غرب چین معتقدند که این تیر در درخت گردویی در آن دیار فرود آمده است که آن را «درخت آرش» می‌گویند و به همین دلیل کوه افراسیاب و دره‌ی شینگان را که در کنار آن است «مرز ایران و توران» می‌خوانند

بر پایه برخی واگویه‌ها اسفندارمذ تیر و کمانی که به آرش داده بودند و گفته بودند که این تیر بسیار دور خواهد رفت اما هر کس که تیری با آن بیندازد، جان خواهد داد. با این همه آرش آماده از خودگذشتگی بود و آن تیر و کمان را گرفت، آن گاه آرش بر فراز دماوند می‌رود و تیر را در چله کمان گذاشته و پرتاب می‌کند. آرش که همه هستی و توانش را برای پرتاب تیر گذاشته بود، پس از این تیراندازی از خستگی جان می‌دهد؛ پیکرش پاره‌پاره شده و در خاک ایران پخش می‌شود و روانش در تیر دمیده می‌شود. تیر از بامداد تا هنگام غروب خورشید پرواز کرده و در کنار رود جیحون یا آمودریا بر درخت گردویی فرود می‌آید، که آنجا مرز میان ایران و توران خوانده می‌شود. بسیاری آرش را از نمونه‌های بی‌همتا در اسطوره‌های جهان دانسته‌اند؛ وی در ایران، نماد جان‌فشانی در راه میهن است


Surena or Suren, also known as Rustaham Suren (died 53 BC) was a Parthian sepahbod ("general" or "commander") during the 1st century BC. He was the leader of the House of Suren and was best known for defeating the Romans in the Battle of Carrhae.

Under his command Parthians decisively defeated a numerically superior Roman invasion force under the command of Marcus Licinius Crassus. It is commonly seen as one of the earliest and most important battles between the Roman and Parthian empires and one of the most crushing defeats in Roman history.

"Surena" remains popular as a name in Iran. "Surena" is the Greek and Latin form of Sûrên. As "Suren", the name remains common in Armenia. Suren means "the heroic one", Avestan sūra (strong, exalted). He is credited with developing new ways of combat including hit and run also known as the "Partisan" (Parthian) way of combat.

سورنا (سورن پهلو) یکی از سرداران بزرگ و نامدار تاریخ در زمان اشکانیان است که سپاه ایران را در نخستین جنگ با رومیان فرماندهی کرد و رومی‌ها را که تا آن زمان در همه جا پیروز بودند، برای اولین بار با شکستی سخت و تاریخی روبرو ساخت، وی با وجود عمر کوتاهش از شهرت خاصی در میان مردم باستان برخوردار بوده‌ است و اصالتی ایرانی دارد، روش نوین جنگی سورنا، شیوه جنگ و گریز بود. این سردار ایرانی را پدیدآورنده جنگ پارتیزانی (جنگ به روش پارتیان) در جهان می‌دانند. ارتش او دربرگیرنده زره‌پوشان اسب‌سوار، تیراندازان، نیزه داران، شمشیرزنان و پیاده‌نظام همراه با شترهایی با بار مهمات بود

افسران رومی دربارهٔ شکستشان از ایران به سنای روم چنین گزارش دادند: سورنا فرمانده ارتش ایران در این جنگ از تاکتیک و سلاحهای تازه بهره گرفت. هر سرباز سوار ایرانی با خود مشک کوچکی از آب حمل می‌کرد و مانند ما دچار تشنگی نمی‌شد. به پیادگان با مشکهایی که بر شترها بار بود آب و مهمات می‌رساندند. سربازان ایرانی به نوبت با روش ویژه‌ای از میدان بیرون رفته و به استراحت می‌پرداختند. سواران ایران توانایی تیراندازی از پشت‌سر را دارند. ایرانیان کمانهایی تازه اختراع کرده‌اند که با آن‌ها توانستند پای پیادگان ما را که با سپرهای بزرگ در برابر آن‌ها و برای محافظت از سوارانمان دیوار دفاعی درست کرده بودیم به زمین بدوزند

ایرانیان دارای زوبین‌های دوکی‌شکل بودند که با دستگاه نوینی تا فاصله دور و به صورت پی‌درپی پرتاب می‌شد. شمشیرهای آنان شکننده نبود. هر واحد تنها از یک نوع سلاح استفاده می‌کرد و مانند ما خود را سنگین نمی‌کرد. سربازان ایرانی تسلیم نمی‌شدند و تا آخرین نفس باید می‌جنگیدند. این بود که ما شکست خورده، هفت لژیون را به‌طور کامل از دست داده و به چهار لژیون دیگر تلفات سنگین وارد آمد.

سورنا و همسرش ویشکا دو بار جان فرهاد چهارم، پادشاه ایران را از ترور رومیان نجات دادند؛ که بار دوم به قیمت جانشان تمام شد و آن‌ها به وسیله مزدوران رومی کشته شدند


فرستاده گفت آنکه روشن بهار
بدید و ببیند در شهریار
بهاریست خرّم در اردیبهشت
همه خاک عنبر همه زرّ خشت
سپهر برین کاخ و میدان اوست
بهشت برین روی خندان اوست
به بالای ایوان او راغ نیست
به پهنای میدان او باغ نیست
چو رفتم به نزدیک ایوان فراز
سرش با ستاره همی گفت راز
نشسته بر شاه بر دست راست
تو گویی زبان و دل پادشاست
به پیش اندرون قارن زرم‌زن
به دست چپ‌ش سرو شاه یمن
چو شاه یمن سرو دستورشان
چو پیروز گرشاسپ گنجورشان

گرشاسپ پهلوان بزرگِ ایرانی و نیای بزرگ رستم و نامور به اژدهاکُش است. منظومهٔ گرشاسپ‌نامه از اسدی طوسی در شرح دلاوری‌های اوست. این پهلوان از چهره‌های نامدار اساطیر ایران است. او را نباید با گرشاسپ پادشاه پیشدادی اشتباه گرفت.گرشاسب یکی از مشهورترین پهلوانان ایرانی است که بخش های مهمی از ادبیات اسطوره ایی و حماسی ایران به توصیف اعمال او و فردندانش است؛در اوستا نام او گرشاسب و لقبِ وی نریمان و از قبیله سام است. گرشاسپ از جاودانگان و در شمار یاوران سوشیانت (موجود موعود آخرالزمان) است. او نمرده‌است و تا روزگار سوشیانت (سودرسان، رایان و دانا) رهایی‌بخشی است که در دین زرتشت یا مزدیسنا، منجی نهایی زمین به‌شمار می‌رود در خواب خواهد بود. در این هنگام ضحاک از بند فریدون می‌گریزد و گرشاسپ او را برای همیشه نابود خواهد کرد.

:در توصیف سوشیانت در می‌آید که

کجایند آنانی که پرتو راستی وجودشان را فرا گرفته، که با نیرومندی برابر دیو صفتان کینه جو ایستادگی کنند و به راستی ای مزدا، این چنین کسان‌اند رهانندگان، سوشیانت‌ها که برای به بار نشستن آیین با دیوان و دیو پرستان به پیکار برخاسته‌اند

دانا بودن از ویژگی‌های سوشیانت است، سوشیانت دارای فرکیانی بوده و در آخرالزمان ظهور کرده و نخست در کشوری به نام خونیرث که ایران در مرکزیت آن قرار دارد پادشاه شده و سپس بر تمام جهان چیره خواهد شد

Chivalry dating back to Ancient Pre & Post Islamic times and Mithraism
آیین جوانمردی، عياری، پهلوانی، مهر و ميترائيسم، فتوّت قبل و بعد از اسلام

Mithra, detail from the investiture-relief of Ardeshir II, Tāq-e Bostān, Kermānšāh, Iran
نقش‌برجستهٔ تاج‌گذاری اردشیر دوم، در این نقش اردشیر دست را به سوی حلقهٔ شهریاری که اهورامزدا به او تسلیم می‌دارد، دراز کرده‌است. تصویر اهورامزدا سنتی است. طرف چپ اردشیر میترا ایستاده‌است

رستم هنگام کشتن دیو سپید

رستم و رخش هنگام کشتن اژدها


Rostam (Persian: رستم‎ [rosˈtæm]) is a legendary hero in Persian mythology, the son of Zāl and Rudaba, whose life and work is described in the epic poem Shahnameh. Rostam was always represented as the mightiest of Iranian paladins (holy warriors), and the atmosphere of the episodes in which he features is strongly reminiscent of the Parthian period. He was immortalized by the 10th-century Persian poet Ferdowsi in the Shahnameh, or Epic of Kings, which contains pre-Islamic Iranian folklore and history. He rode the legendary stallion Rakhsh and wore a special suit named Babr-e Bayan in battles.

رُسْتَمْ نام‌آورترین چهرهٔ اسطوره‌ای در شاهنامه و به تبع آن، مهم‌ترین چهرهٔ اسطوره‌ای ادبیات فارسی است. او فرزند زال و رودابه است و نبیره گرشاسپ و از راه گرشاسپ به جمشید می‌رسد؛ تبار مادری او به مهراب کابلی و اژدهاک می‌رسد. رستم، سرانجام به دست برادر ناتنی‌اش شغاد، کشته شد.

کوروش کبیر
Cyrus The Great

Cyrus The Great Ruled the largest Empire of his day, and is known for granting many freedoms to his subjects. Over the centuries many kings and conquerors have been given the moniker, “The Great,” but some say that the figure who deserved this title the most was Cyrus the Great, the ancient King of Persia.

Even though he was born and ruled more than 2,500 years ago, many modern leaders today still claim Cyrus as their primary inspiration and hero. He was a brilliant military leader, but he is even more revered as a wise and tolerant ruler. Once Cyrus conquered a nation he allowed those other realms he absorbed to manage themselves and to keep their customs and religions. Cyrus was said to have respected the basic human rights of the common man more than any other ruler of his time.

کوروش کبیر (۵۷۶-۵۲۹ پیش از میلاد)، همچنین معروف به کوروش دوم نخستین شاه و بنیان‌گذار دودمان شاهنشاهی هخامنشی است. کوروش کبیر، به‌خاطر بخشندگی‌، بنیان گذاشتن حقوق بشر، پایه‌گذاری نخستین امپراتوری چند ملیتی و بزرگ جهان، آزاد کردن برده‌ها و بندیان، احترام به دین‌ها و کیش‌های گوناگون، گسترش تمدن و غیره شناخته شده‌است

رفتار کوروش کبیر پس از فتح بابل جایگاه خاصی بین باستان‌شناسان و حتی حقوقدانان دارد. کوروش کبیر یهودیان را آزاد کرد و ضمن مسترد داشتن کلیه اموالی که بخت النصر (نبوکد نصر) پادشاه مقتدر بابِل در فتح اورشلیم از هیکل سلیمان به غنیمت گرفته بود، کمک‌های بسیاری از نظر مالی و امکانات به آنان نمود تا بتوانند به اورشلیم بازگردند و دستور بازسازی هیکل سلیمان را صادر کرد و به همین خاطر در بین یهودیان به عنوان منجی معروف گشت که در تاریخ یهود و در تورات ثبت است.

در بابل و جاهای دیگر، مدارک فراوانی در ارتباط با تسامح کوروش کبیر در امور دینی بدست آمده و هیچ نشانه‌ای از تعصب وی به دین ملی‌اش دیده نشده‌است